Варвара БЕЛОЛЮБСКАЯ,

СГУ хотугу норуоттар тылларын үөрэтэр кафедратын сэбиэдиссэйэ.

УРАҺАҔА ТӨРӨӨБҮТ ПОЭТ

(Эбээн поэта, прозаига Василий Баргачаан 65 сааһыгар)

Василий Кейметинов-Баргачаан - эбээн поэта, прозаига, 1941 сыллаахха тохсунньу 12 күнүгэр уруккута Саккырыыр, билиҥҥинэн Эбээн Бытантай улууһун Ламыҥха нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

Василий Спиридонович Хотугу Сибиир уонна Дальнай Восток аҕыйах ахсааннаах норуоттарын бэрэстэбиитэллэрин культура уонна наука үөрэх үрдүкү чыпчаалыгар уһуйбут А.И. Герцен аатынан Ленинград пединститутун бүтэрбитэ. Онтон ыла, 1968 сыллаахтан институту бүтэриэҕиттэн, учууталынан үлэлиир. Киниэхэ төрөөбүт тылларыгар үөрэммит эбээн оҕолоро кэлин Дьокуускайдааҕы педучилищены, Саха государственнай университетын хотугу тыллары үөрэтэр салаатын бүтэрэн эбээннэр түһүлгэлээн олорор сирдэригэр утуму салҕаан учууталлыыллар.

Бу ураты махталлаах суол, кини патриот быһыытынан төрөөбүт норуотугар оҥорбут ытык иэһэ.Сүрүн үлэтин сэргэ Василий Баргачаан национальнай оскуолалар институттарыгар научнай со¬трудник, опыттаах учуутал эбээн тылынан учебниктары уонна үөрэтэр методическай литератураны суруйда. Өр сылларга норуот тылынан уус-уран айымньытын дьаныһан туран хомуйда. Ол кини айар үлэтигэр тирэх, күүс-көмө буолла. Холобур үһүйээннэргэ олоҕуран "Эдьэк" диэн бэртээхэй поэманы суруйбута. Ону нууччалыы ССРС Государственнай бириэмийэтин лауреата А. Преловскай тылбаастаабыта. Бу айымньы ааҕааччылар киэҥ биһирэбиллэрин ылбыта.

Айылҕаҕа итии, истиҥ иһирэх сыһыаннаах поэт чаҕылхай уобарастары айар, тулалыыр эйгэни эбээн хараҕынан одуулаан хоһуйар дьоҕурдаах. Ол курдук киирбэт күннээх сайыҥҥы түүн көтөн эрэр тумана маҥан табаҕа тэҥнээх, туманы курдат тахсан эрэр күн тириппит-хоруппут табаһыкка майгынныыр, онтон сарсыарда умайыктанар саһарҕа араас өҥүнэн оонньуур оҕуруоҕа холонор. Киэһээҥҥи халлаан томторугар сулус тахсан кулуһун уот буолан ыраахтан дьиримнии ыҥырар. Поэт этэринии хас биирдии сулус ыраас ыра санаалыы сандаарар. Сити курдук Василий Баргачаан ураты көрүүлээх, сонун тэҥнээһиннэрдээх буолан кини айымньыта ааҕааччыларга чугас уон¬на кэрэхсэбиллээх. Көс омук оҕото буолан Васи¬лий Баргачаан айаҥҥа, суолга, табаҕа анаммыт элбэх хоһоонноох. Кини суола ураһаттан саҕаламмыт, маҥан хаары тэлэн дьүкээбил уотунан сырдатынан саҕаҕынан эргийэн үрдүк хайалары уҥуордаабыт. Бу эриирдээх-мускуурдаах, хаардаах-силлиэлээх чэпчэкитэ суох суол кинини төрөөбүт түөлбэтигэр, ахтылҕаннаах табаларыгар истиҥ дьонноругар эргитэн аҕала турар. Поэт этэринии кини хаардаах, тымныы ол эрэн күндү дойдута суол хайа баҕарар тоҕойугар-эргииригэр көрсөн алгыы хаалар.

Василий Спиридонович хоһооҥҥо бастакы холонуулара 60-с сыллар саҕаланыыларыттан бэчээттэммиттэрэ. Бастакы хомуурунньуга "Таба суо¬ла" диэн ааттанан эбээннии тылынан 1982 сыллаахха тахсыбыта. Онтон ыла эбээннии, сахалыы, нууччалыы тылларынан кинигэлэри бэчээттэттэ, хоһоонноро үгүс хомуурунньуктарга, үөрэтэр кинигэлэргэ тахсыталаата. Кэлин сылларга прозаҕа киирсэн, "Олох номоҕо" диэн сэһэни суруйда. Ол нууччалыы тылынан "Полярная звезда" сурунаалга бэчээттэммитэ.

Быйыл 2006 сыл тохсунньутугар поэт-прозаик, педагогическай үлэ ветерана Василий Баргачаан 65 сааһын томточчу туолла.

 

Чолбон. – 2006. - №1. – С. 89-92.

 

 

 

План мероприятий на октябрь-ноябрь 2016 г.

 

Дата

Время

Название

Ответственный

Место проведения

 

06.10.2016 

15.00 

Презентация сборника стихов эвенского поэта Михаила Колесова «Мне снилось – я был снег»

 

Межрегиональный информационный центр документального культурного наследия малочисленных народов Севера, Сибири и Дальнего Востока совместно с Союзом эвенов РС (Я)

 

Исторический зал Национальной библиотеки РС (Я)

Ленина, 40

01.11.2016

 15.00

Вечер памяти, посвященный 70-летию со дня рождения юкагирского драматурга Геннадия Дьячкова

Межрегиональный информационный центр документального культурного наследия малочисленных народов Севера, Сибири и Дальнего Востока совместно с Советом старейшин юкагирского народа

 

Исторический зал Национальной библиотеки РС (Я)

Ленина, 40